السيد محمد حسين الطهراني
423
معاد شناسى (فارسى)
فقط در حيطهء وجودى خود و در محدوديّت افكار و آراء و علوم و محيط خود دارند ، و بعضى بيشتر ، و بعضى بسيار بيشتر ، تا آنكه مىبينيم رسول الله صلّى الله عليه و آله و سلّم با هر موجودى بوده است ؛ يعنى تمام ما سوى الله از عالم مُلك و مَلَكوت ، از عقول ، و ارواح ، و نفوس علويّه ، و سفليّه ، و موجودات عالم صورت ، و عالم طبع ؛ با همه و همه بوده است ؛ بلكه حقيقت آن موجودات اوّلًا و بالذّات بوده است ، و نسبت وجود به آن موجودات ثانياً و بالعرض است ؛ و اين است مقام محمود . زيرا گفتيم اين مقام ، مقامى است كه هر گونه حمدى ، از هر حمد كننده اى ، نسبت به هر حمد شده اى صورت گيرد ، راجع به آنجاست ؛ يعنى : گلى را كه ما مىبوئيم و حمد مىكنيم ، اين حقيقت حمد راجع به رسول الله است ؛ يعنى : حقيقت وجود گل و زيبائى گل و بوى عطرآميز گل و طراوت گل ، همه و همه رسول الله است ، و حقيقت ما كه حامد هستيم و حقيقت حمد ما ، همه و همه رسول الله است . و همچنين بلبلى را كه مىستائيم ، و ماه و خورشيد ، و زيبائىهاى عالم را كه مملوّ از شادابى و طراوت و عشق و محبّت و علم و قدرت و حيات است ، همه و همه رسول الله است . وجود و نفس واسع آن حضرت آنقدر در عالم بقاء بالله وسيع و واسع است كه با هر موجودى از مَلَكوت و باطن ، و از ملك و ظاهر او همراه است ؛ و اين است مقام ولايت كلّيّه كه ما دربارهء امامان